İnsanlar farkında olmadan zihninde ürettiği düşüncelerle en büyük zararı kendisine verir. Bu düşünceler yaşadıklarımızla, etrafımızdakilerle ve bir şekilde beynimize yerleşen söylemlerdir. Başarısızım, yapamam, kimse beni sevmez, hep yanlış yapıyorum, yine olmayacak, kesin böyle düşündü, beni sevmedi, kendimi sevdirmeliyim… Ve buna benzer birçok düşünce ile kendimize verdiğimiz zararın farkında bile değiliz.

Bugün size düşünce hataları ve hayatımıza etkisinden bahsedeceğim…

6

1.Akıl Okuma: İnsanların jest ve mimiklerinden yola çıkarak düşüncelere ulaşmaya çalışmak. Genelde ulaşılan düşünce kişinin o durumda kendine ait düşüncesidir. Bu düşünce karşı tarafında düşüncesi olmak zorunda değil. Akıl okuyan kişilerin genelde, şöyle düşündü, kesin böyle demek istedi, beni sevmedi, benim hakkımda kötü düşündü gibi olumsuz düşünceler olduğu gibi beni sevdi, son bakışından isteğimi kabul edeceğini anladım gibi olumlu düşünceleri de olabilir. Sözlü iletişimde bile aktarılmak istenen mesaj tam anlamıyla aktarılamazken sözsüz iletişimle elde edilen bilgiler ise yanlış olma ihtimali çok daha yüksek olacaktır. Bu anlamda akıl okumayı bırakıp yerine aklınızda ki düşünceleri teyit ettirmekte fayda var. Aklını okuduğunuz kişiye böyle mi demek istedin, bu davranışından şunu anladım doğru mu gibi yaklaşım içinde bulunabiliriz.

Hayatımıza etkisi: Akıl okumanın hayatımıza etkisi, insanları yanlış anlama, yanlış anlaşılma, hayal kırıklığı, anlaşılmadığını düşünme, insanlardan uzaklaşma gibi durumları ortaya çıkarabilir.

4

2.Düşünce Filtreleme: Hayatımızı etkileyen olumlu ve olumsuz şeyler vardır. Düşünce filtreleme yapan kişiler ise sadece olumsuza odaklanıp hayatlarında sadece olumsuz şeyler varmış gibi düşünürler. Örneğin beni hiç kimse sevmiyor düşüncesi sadece bizi sevmeyen insandan veya insanlardan yola çıkarak elde edilmiş bir bilgidir. Seni kim sevmiyor diye sorduğumuzda kişi birkaç isimden bahseder. Bu insanların dışında hayatında kimse var mı diye sorduğumuzda başka insanlardan da bahseder. O insanlar seni sevmiyor mu? Diye sorduğumuzda ise onu hiç kimsenin sevmediği bilgisinin yanlış olduğunu anlamasına yardımcı olur.

Hayatınızda ne aradığınız çok önemlidir. Eğer aradığınız olumsuz bir şey ise bulabilirsiniz. Eğer aradığınız olumlu bir şey ise onu da bulabilirsiniz. Biz ise size hayatınızda ki olumlu ve olumsuz sahip olduğunu her şeyin farkında olmanızı öneriyoruz.

Hayatımıza etkisi: Depresif bir ruh hali, hiçbir şeyden tat alamama, hiçbir şey yapmak istememe, eskiden yapmaktan hoşlandığınız şeylere karşı ilgi kaybı oluşabilir.

7

3.Felaketleştirme: Karşılaştığınız bir durum karşısında olabilecek en kötü ihtimali düşünme durumudur. Örneğin kalbi hızlı hızlı atan birinin kalp krizi geçirdiğini düşünmesi, başı ağrıyan birisinin beyin tümörünün olduğunu düşünmesi, uçağı türbülansa giren bir yolcunun uçağının motorunun bozulduğunun düşünmesi felaketleştirmeye örnektir.

İhtimallerin varlığını bilmeli ama sadece en kötü ihtimale takılı kalmamalıyız. Kalp krizi geçirme ihtimalimiz var, beyin tümörü olma ihtimali var ama bu kesinlik ihtiva etmez. Diğer ihtimallerin varlığını da biliyor olmak gerekir.

Hayatımıza etkisi: Aşırı uyarılmış hali, en ufak şeyde aşırı tepkiler verme, sık sık hastaneye gitme, panik halinde hayatını geçirme, tedirgin olma ve nihayetinde panik atak yaşamaya neden olabilir.

5

4.Kişiselleştirme: Olayların akışına ve nedenine bakmadan kendisi ile alakalı olduğunu düşünme durumudur. Örneğin kapıyı sert bir şekilde kapatan birinin kendisine sinirlendiğini ve bundan dolayı kapıyı sert kapattığını düşünmesi durumudur. Kapı rüzgardan sert kapanmışta olabilir, kapı kolu eline takılmıştır ondan sert kapanmışta olabilir. Olayları üzerimize alınmadan önce olayın akışını ve akıbetini iyi analiz etmemiz gerekir. Kişiselleştirdiğimiz bir durum varsa ilgili kişi ile iletişim kurmak büyük oranda sorunu çözecektir.

Hayatımıza etkisi: İnsanlarla gereksiz yere sorun yaşabiliriz, arkadaşlarımızdan nedensiz yere uzaklaşmamıza ve bunu insanların anlamamasına neden olabilir.

3

5.Ya hep ya hiç: Bir durum için olumlu ya da olumsuz, iyi veya kötü gibi sadece iki uç olarak değerlendirme durumudur. Hayat sadece siyah veya beyazdan oluşmamaktadır. Bu düşünce hayatınızda bazı durumlar için işe yarayabilir ama her şey için iki uçlu düşünmek hayatımızı zora sokacaktır. Hayatta başka renklerde bulunmaktadır o yüzden sadece iki ucu görmeden diğer taraflarında diğer renklerinde olduğunu bilerek hareket etmekte fayda var.

Hayatımıza etkisi: İki uçlu düşünme hayatımızda birilerini kaybetmemize neden olabilir. Biraz daha esnek olunursa hayatımızı daha iyi yaşayabiliriz.

10

6.Kontrol Etme: Bazen farkında olmadan birçok şeyi kontrol altına almayı istiyoruz. Bazen de bilinçli bir şekilde kontrol etmeye yönelik adımlar atıyoruz. Bu davranış kişinin kendisini güvende hissetme duygusundan kaynaklanabilir. Peki biz neleri kontrol edebiliriz. Aslında kontrol edebileceğimiz şeyler kendimizle sınırlı olmasına rağmen biz genelde her şeyi kontrol etmeye çalışarak işi daha zorlaştırırız.Peki neleri kontrol edebiliriz: Kendi düşüncelerimizi, kendi duygularımızı ve kendi davranışlarımızı… Neleri kontrol edemeyiz: Başkasının düşünceleri, başkasının duyguları ve başkasının davranışlarını…

Hayatımıza etkisi: Her şeyi kontrol etmek bizi büyük bir yükün altına sokacaktır. Bu yükü taşımamız imkansız olduğu içinde psikolojik kaynaklı fizyolojik rahatsızlıklar yaşayabiliriz. Diğer insanlara ait bir şeyleri kontrol etmemiz mümkün değildir. Bu çaba, bizim duygusal olarak yorulmamıza ve yıpranmamıza neden olacaktır.

2

7.Etiketleme: Bir davranışın veya bir düşüncenin her ortamda aynı şekilde ortaya çıkmasını bekleme durumudur. Örneğin ben ciddi bir insanım ve her ortamda ciddi olmam gerekir. Ben hoş görülü biriyim ve her zaman herkese hoş görülü davranmalıyım. Veya Ahmet kötü birisidir ve her zaman ondan kötü davranış beklerim. Kışkanç, duygusal, iyi,kötü, konuşkan, samimi gibi insanlar için yapılan bütün değerlendirmeler etiketlemeye girmektedir. Bir insanın bir özelliği her ortamda aynı şekilde olmak zorunda değildir. O yüzden insanların davranışlarından ya da düşüncelerinden dolayı etiketleme yapmamaya özen göstermeliyiz.

Hayatımıza etkisi:  Etiketleme yapmak insanlar hakkında yanlış yargılara varmamıza neden olabilir. İnsanları eksik veya yanlış tanımamıza ya da hiç tanımamamıza neden olabilir.

1

8.–Meli /-Malı Düşünce Biçimi: Bir şeyi zorunlu olarak yapma durumunda olmak bizi huzursuz eder. Huzursuz olduğumuzda ise bilinçsiz bir şekilde onu yapmamaya yöneliriz. Bu anlamda olaylarla ve durumlarla alakalı kurduğumuz cümlelerde çok önemlidir. “Ders çalışmalıyım” bir zorunluluğu, bir gerekliliği anlatır. Bu zorunluluk ise bize itici gelmektedir. Bu sevimsiz durum karşısında ise durumdan uzaklaşmamız söz konusudur. Bunun yerine “Ders çalışmak istiyorum, ders çalışmayı tercih ediyorum” bilinçaltına daha sevimli ve daha yapılabilir gelmektedir. Bu anlamda gereklilik, zorunluluk anlamı içeren cümlelerden uzak durmakta fayda var.

Hayatımıza etkisi: İsteksiz oluruz, erteleme davranışı ortaya çıkabilir. İşlerin birikmesine ve işin içinden çıkılmayacak bir hal almasına neden olabilir. Yaptığımız şeylerden keyif almamızı engelleyebilir.

9

9.İhtimalleri Sıfıra İndirmek: Yaşadığımız olayların sonuçlarını tek bir ihtimale indirip o sanki gerçekten olmuş gibi değerlendirme durumudur. Örneğin, ben sınavı kesinlikle kazanamam, eşim beni kesinlikle aldatmaz, bu maçı kesinlikle yeneriz, bana kesinlikle yanlış yapmaz. Bu bahsettiğim şeyler ihtimallerin bir tarafı ama sanki diğer ihtimal yokmuş gibi bir durum içine girmemiz duygusal olarak sorunlar yaşamamıza neden olmaktadır. Sınavı kazanabiliriz, eşin seni aldatabilir, maçta yenilebilirsin, arkadaşın sana yanlış yapabilir. Bu ihtimallerin varlığını bilerek hareket edersek daha sağlıklı duygular yaşarız. O yüzden tüm ihtimallerin varlığını bilerek hareket etmekte yarar vardır.

Hayatımıza etkisi: Hayal kırıklığı yaşayabiliriz, olaylar karşısında aşırı duygusal tepkiler verebiliriz. Olaylar sonrası duygusal yoğunluktan kurtulmakta zorlanabiliriz.

youtube kanalımda sizler için psikolojik içerikli videolar çektim abone olmak için tıklayınız…

Psikolog Ayhan ALTAŞ-Bursa