Ailelerin çocuklarında en çok zorlandığı dönem ergenliktir. Ergenlik çocukların yetişkinliğe geçme döneminde bir köprü gibidir. Ailelerin istedikleri gibi yönlendirdikleri çocukları artık kendi istek ve beklentilerini daha yüksek sesle dile getirdiği bir dönemdir. Burada sorun ailelerin çocuklarında ki değişime uyum sağlaması olduğu kadar çocuklarının da kendi yeni durumlarına uyum sorunu yaşadığı söyleyebiliriz.

Ergenlik duyguların yoğun yaşandığı bir dönemdir. Üzüntüde sevinçte, kaygı da üst düzeyde yaşanır. Aileler için böyle zor bir dönemin bir de depresyonla pekiştiğini düşünürsek süreç daha da zorlaşacağını tahmin etmek zor olmamaktadır.

Şimdi Ergenlik döneminde depresyonu ele alacağız. ile ergenlik dönemi bazı özellikleri birbirine çok benzediği için karıştırılmaktadır. Bu karmaşayı ortadan kaldırmak için depresyon belirtilerini öncelikli olarak ele alalım.

Ergenlerde Depresyon Belirtileri

  • Kendini mutsuz, huzursuz veya boşlukta hissetmek
  • Yorgunluk, enerji kaybı, eskiden sevdiği şeylere kadar isteksizlik
  • İştahsızlık veya iştahta aşırı artış
  • Normalden çok ya da az uyuma
  • Yakın ilişkilerde bozulmalar, sık sık tartışmalar, öfke patlamaları
  • Kendini çirkin ve değersiz hissetme
  • Sık görülen baş ve karın ağrıları, mide bulantısı, bayılma
  • İntihar düşünceleri
  • Hayattan zevk alamama
  • İntihar düşünceleri

Bu belirtilerin bazıları ergenlik döneminde zaman zaman gözükebilir. Depresyon tanısı alabilmek için bu belirtilerin en az 3 aydır yaşanıyor olması gerekir.

Ergenlik dönemi riskli bir dönemdir. Riskli davranışlar görülür. Madde kullanımı, hızlı araç kullanma, kontrolsüz cinsel davranışlar gibi. Depresyonda önemli risklerden birisi ise intihar düşünceleridir. Dikkat edilmesi gereken eğer ergenlik döneminde yaşanan bir depresyon söz konusuysa intihar eylemini göz ardı etmeden hareket etmek gerekir.

Psikolojik sorunlar birçok neden bağlı ortaya çıkmakla beraber ergenlik döneminde depresyonun neden kaynaklandığını ele alacak olursak.

Ergenlerde Depresyonun Nedenleri

  • Aileden birinin ölümü
  • Aile içi
  • Anne babanın boşanması
  • Ağır hastalık süreçleri
  • Cinsel istismar gibi travmatik olaylara maruz kalmak
  • Şehir veya okul gibi çevresel değişiklikler

Ergenlik döneminde depresyona neden olan en sık karşılaşılan durumlar yukarıda sıraladığımız gibidir.

Depresyonun Tedavisi

Başlarda söylediğim gibi depresif belirtiler ergenlik döneminde sıklıkla karşılaşılan durumlardandır. Bahsettiğimiz belirtiler kişinin yaşam kalitesini düşürüyorsa ve hayatının işlevselliğini bozuyorsa bu noktada profesyonel destek almak gerekir.

Depresyonun tedavisinde ilaç tedavisi ve psikoterapi genellikle bir arada sürdürülür. Kişinin yaşadığı depresyonun seviyesine göre sadece ilaç tedavisi veya sadece psikoterapi ile süreç sürdürülebilir. Depresyon hem fiziksel hem de psikolojik olarak etki ettiği için genellikle kombine tedavi daha çok önerilir.

Depresyonun tedavi sürecinde ailelerin de tutumu çok önemlidir. Bu noktada ailelere bazı önerilerde bulunmak önemlidir.

Ailelere öneriler

Öncelikle Depresyonu ciddiye alın.

Çocuğunuzda depresyon belirtileri gözlemliyorsanız profesyonel destek alma konusunda onları yüreklendirin. Nasıl davranmanız gerektiği konusunda siz de profesyonel destek alabilirsiniz.

Çocuklar aile içi çatışmadan etkilendiği için ailenizde kavga ve çatışma ortamı varsa onları en aza indirmeye çalışın.

yaratan bir yaşam olayı söz konusuysa ve çocuğunuz bu olaydan olumsuz etkilemiyorsa mümkün olduğunca olaylardan uzak tutmaya çalışın.

Depresyonda olan kişi kendini değersiz ve önemsiz hisseder. Çocuğunuza sevginizi ifade ve ona değerli olduğunu hissettirin.

İletişim önemlidir. Çocuğunuzun duygularını dinleyin onları anlamaya çalışın. Yargılamadan vaaz vermeden.

İletişim için ona açık kapı bırakın ne zaman sizinle kurmak isterlerse buna hazır olduğunuzu onlara ifade edin.

Depresyon karamsar bir dönemdir. Sürekli olumsuzluklara odaklanırlar. Aile olarak siz onların olumlu yönlerini hatırlatın.

Yapmaktan keyif aldığı aktivitelere yönlendirin.

İntihar ile ilgili söylemlerini ya da davranışlarını mutlaka ciddiye alın.

Uzm. Klinik Psikolog Ayhan ALTAŞ